Zmiany w podatkach i składkach od 1 stycznia 2026. Co naprawdę obowiązuje, a co było tylko „projektem” (UD116)

Stan prawny na 4 stycznia 2026 r.

Jeżeli masz wrażenie, że w styczniu wszyscy mówią co innego, to nie nic dziwnego. Część zmian faktycznie weszła w życie, część rusza dopiero od lutego, a część to były głośne projekty, które nie są przepisami i nie obowiązują. Poniżej masz uporządkowane najważniejsze rzeczy dla jednoosobowych działalności i spółek.

1) Mały ZUS plus od 2026: nowe zasady i „nowe rozdanie” dla wielu

Od stycznia 2026 zmienia się sposób liczenia limitu korzystania z ulgi.

• od 2026 r. możesz korzystać z Małego ZUS plus maksymalnie 36 miesięcy w każdych kolejnych 60 miesiącach prowadzenia firmy,
• i co kluczowe: te 36 miesięcy liczysz „na nowo” według nowych reguł, nawet jeśli korzystałaś z ulgi przed 2026 rokiem.

Czy to znaczy, że jest „reset dla wszystkich”?
W praktyce, w zakresie samego limitu miesięcy, tak: ZUS wprost wyjaśnia, że od stycznia 2026 możesz korzystać z 36 miesięcy ulgi niezależnie od tego, czy wykorzystałaś ją wcześniej.
Ale uwaga: to nie jest automatyczne „prawo dla każdego”. Nadal musisz spełnić warunki ulgi (między innymi limit rocznych przychodów i pozostałe kryteria ustawowe). Zmienia się sposób liczenia okresu korzystania, a nie zasady kwalifikacji.

Dobra wiadomość dla tych, którzy byli na Małym ZUS plus pod koniec 2025: z nowych wyjaśnień ZUS wynika, że można kontynuować i „wpisać się” w nowy limit 36 miesięcy liczony w nowym oknie 60 miesięcy.

2) Składki ZUS na 2026: wyższa podstawa, wyższe kwoty

Od stycznia 2026 rosną „standardowe” składki ZUS, bo zmieniają się wskaźniki do wyliczeń. ZUS opublikował nowe podstawy i kwoty na 2026 r. (zus.pl)
Jeżeli opłacasz składki od standardowej podstawy, odczujesz to w kosztach stałych już od stycznia.

Dodatkowo od 1 stycznia 2026 rośnie minimalne wynagrodzenie do 4806 zł, co wpływa m.in. na różne minimalne podstawy w systemie składkowym. (Sejm API)

3) VAT: limit zwolnienia podmiotowego rośnie do 240 000 zł

Od 2026 r. roczny limit sprzedaży uprawniający do zwolnienia podmiotowego z VAT wynosi 240 000 zł. (Podatki)
To istotne zwłaszcza dla najmniejszych działalności usługowych, które zbliżały się do  limitu i co roku miały stres, czy wpadną w VAT.

Praktyczny skutek:
Jeżeli w 2025 r. byłeś przedsiębiorco blisko progu, w 2026 masz większy bufor. Warto jednak policzyć sprzedaż narastająco i pamiętać o wyłączeniach (branże i czynności, które nie mogą korzystać ze zwolnienia).

4) Kasowy PIT: wyższy limit przychodów od 2026

Od 1 stycznia 2026 podniesiono limit przychodów, do którego można stosować kasowy PIT, z 1 000 000 zł do 2 000 000 zł. (Sejm API)
Sens kasowego PIT w prostych słowach: podatek dochodowy płacisz po otrzymaniu pieniędzy, czyli rozliczenie jest powiązane z zapłatą (to pomaga przy zatorach płatniczych), ale mechanizm ma swoje warunki i nie zawsze będzie korzystny.

5) KSeF: nie od 1 stycznia, tylko od lutego i z dodatkowymi zmianami w JPK_VAT

KSeF nie startuje obowiązkowo 1 stycznia 2026. Obowiązek wchodzi etapami od 1 lutego 2026 (najpierw najwięksi podatnicy, potem pozostali). (Gov.pl)

Dodatkowo Ministerstwo Finansów opublikowało rozporządzenia wykonawcze i wyjaśniło, że zmiany w JPK_VAT z deklaracją powiązane z numerem KSeF dotyczą okresów rozliczeniowych od 1 lutego 2026 r. (Podatki)

Co to oznacza dla przedsiębiorcy:

• styczeń 2026 to jeszcze czas przygotowania,
• od lutego zaczynają się realne obowiązki (u wielu firm technicznie i procesowo: obieg faktur, uprawnienia, procedury, integracje).

6) Cyfryzacja CIT: od 1 stycznia 2026 nowe obowiązki dla kolejnych grup spółek

Jeśli prowadzisz spółkę (CIT), to od 1 stycznia 2026 dochodzą kolejne elementy cyfryzacji ksiąg i ewidencji, w tym obowiązek prowadzenia ich według struktur logicznych (dla wskazanych grup podatników) oraz nowe dodatkowe dane w księgach. Ministerstwo Finansów opisało harmonogram i zakres.

To jest zmiana „systemowa”:
nie polega na wyższej stawce podatku, tylko na tym, że księgowość musi mieć dane w określonym formacie i zakresie, pod przyszłe raportowanie.

7) Składka zdrowotna: co z dużą reformą od 2026?

W przestrzeni publicznej mocno krążyło hasło „nowa składka zdrowotna od 2026”, ale trzeba to powiedzieć wprost: ustawa, która miała wprowadzić istotne zmiany od 2026 r., została zawetowana. (prezydent.pl)

Czyli na start 2026 nie ma tej zapowiadanej „rewolucji” w składce zdrowotnej w tej wersji.

Natomiast obowiązują zasady wprowadzone wcześniej (m.in. reguła minimalnej podstawy 75% płacy minimalnej dla części przedsiębiorców w określonym okresie roku składkowego). ZUS opisywał te obowiązujące rozwiązania przy zmianach od 2025 r. (zus.pl)

8) A co z „UD116”? Dlaczego część osób jest zdezorientowana

UD116 to numer projektu ustawy w wykazie prac rządu. Projekt może być głośny, komentowany i straszyć w social mediach, ale sam projekt nie jest prawem i nie zmienia Twoich rozliczeń od 1 stycznia 2026.

W projekcie UD116 były m.in. pomysły dotyczące:

• opodatkowania sprzedaży rzeczy ruchomych po wykupie z leasingu, przekazanych rodzinie, jeśli sprzedaż nastąpi w ciągu 3 lat,
• 17% stawki ryczałtu dla usług świadczonych na rzecz podmiotów powiązanych,
• ograniczeń w amortyzacji określonych wartości. (Gov.pl)

Jeżeli ktoś mówi: „to już obowiązuje od stycznia”, to myli projekt z przepisem.

Checklista na styczeń 2026: co warto sprawdzić u siebie

1. Czy łapiesz się na Mały ZUS plus po nowych zasadach i czy warto z niego skorzystać w 2026 (tu liczy się konkret: przychód, dochód, historia ulgi).
2. Czy Twoje stałe koszty składek ZUS wzrosły od stycznia i czy trzeba to uwzględnić w cenach, zaliczkach, budżecie. (zus.pl)
3. Czy limit VAT 240 000 zł wpływa na Twoją decyzję: zostać bez VAT czy wejść w VAT „z wyboru”. (Podatki)
4. Czy kasowy PIT może poprawić płynność, czy raczej utrudni rozliczenia (nie każdemu się opłaci). (Sejm API)
5. Czy firma jest gotowa na KSeF od lutego: obieg faktur, uprawnienia, narzędzia, proces „awaryjny”. (Gov.pl)
6. Jeśli masz spółkę na CIT: czy system księgowy jest przygotowany do nowych wymogów danych i struktur od 2026.

Chcesz, żebyśmy sprawdzili Twoją sytuację podatkowo-zusowską na 2026? Umów konsultację.